Η χαρακτηριστική εικόνα αποτελεί συμβολική εικονογράφηση με τεχνητή νοημοσύνη.
Με τον νέο νόμο που ψήφισε η Βουλή στις 23 Οκτωβρίου 2026, η Ελλάδα θεσπίζει από την 1η Ιανουαρίου 2027 κατώτατο ηλικιακό όριο τα 15 έτη για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τι προβλέπει ακριβώς η ρύθμιση, πώς λειτουργεί η επαλήθευση ηλικίας χωρίς παραβίαση προσωπικών δεδομένων, τι αποκαλύπτει η μεγάλη έρευνα του CAMHI για το 48% των εφήβων μας και γιατί στο Λύκειο γνωρίζουμε καλά ότι κανένας νόμος δεν αντικαθιστά τον ουσιαστικό διάλογο στην οικογένεια.
Το βράδυ της Πέμπτης 23 Οκτωβρίου 2026, η Ολομέλεια της Βουλής υπερψήφισε το κοινό νομοσχέδιο των Υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών». Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θέτει σε εφαρμογή δεσμευτικό ηλικιακό όριο 15 ετών για τη δημιουργία και διατήρηση λογαριασμών στα social media. Υπουργείο Υγείας — Κοινό Δελτίο Τύπου για την ψήφιση του νομοσχεδίου (23/10/2026), Η Καθημερινή — Βουλή: Νόμος του κράτους η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους κάτω των 15 ετών, Deutsche Welle — Greece passes social media ban for kids under 15.
Αν και το 5ο Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Βενιαμίν ο Λέσβιος» υποδέχεται μαθητές και μαθήτριες από τα 15 τους χρόνια και άνω, η νέα ρύθμιση μας αφορά άμεσα: τόσο επειδή οι μαθητές της Α΄ Λυκείου βρίσκονται ακριβώς πάνω στο ηλικιακό μεταίχμιο των 15 ετών, όσο και επειδή σχεδόν κάθε οικογένεια της σχολικής μας κοινότητας μεγαλώνει παράλληλα μικρότερα αδέλφια στο Γυμνάσιο ή στο Δημοτικό.
Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027: Τα βασικά σημεία του νόμου
Στόχος του νέου νομοθετικού πλαισίου —το οποίο εδράζεται στο άρθρο 21 του Συντάγματος για την προστασία της παιδικής ηλικίας και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA)— είναι να μεταφέρει το βάρος της ευθύνης από τους ώμους των γονέων στις ίδιες τις τεχνολογικές εταιρείες. Ειδικότερα:
- Ευθύνη των πλατφορμών και αυστηρές κυρώσεις: Από την 1/1/2027, οι πάροχοι υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης υποχρεούνται να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας (age verification), ώστε να μην επιτρέπεται η πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Η απλή δήλωση ηλικίας στους όρους χρήσης δεν θεωρείται πλέον επαρκής, ενώ για τις πλατφόρμες που δεν συμμορφώνονται προβλέπονται πρόστιμα που φτάνουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους.
- Επαλήθευση ηλικίας με προστασία της ιδιωτικότητας (Kids Wallet & Gov.gr Wallet): Η επαλήθευση της ηλικίας βασίζεται στην αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων (zero-knowledge / privacy-preserving). Εργαλεία όπως το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεικτικές (μη αποκλειστικές) τεχνικές λύσεις, οι οποίες επιβεβαιώνουν προς την πλατφόρμα μόνο ένα «ναι» ή «όχι» σχετικά με το αν ο χρήστης έχει συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας του — χωρίς να αποκαλύπουν ονοματεπώνυμο, ημερομηνία γέννησης ή άλλα προσωπικά δεδομένα.
- Τι εξαιρείται ρητά: Το πεδίο εφαρμογής του νόμου αφορά αποκλειστικά τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης (με αλγοριθμική ροή περιεχομένου και δημόσια προφίλ). Εξαιρούνται ρητά οι υπηρεσίες ιδιωτικής ανταλλαγής μηνυμάτων (messaging apps) για την επικοινωνία των παιδιών με την οικογένεια και τους φίλους τους, καθώς και οι ψηφιακές πλατφόρμες που χρησιμοποιούνται για εκπαιδευτικούς σκοπούς.
Τι δείχνουν τα ελληνικά επιστημονικά δεδομένα (Έκθεση CAMHI & ΕΠΙΨΥ): 48% προβληματική χρήση στους 15–16 ετών και η φωνή των ίδιων των εφήβων
Η νομοθετική πρωτοβουλία που ψηφίστηκε στη Βουλή έρχεται να απαντήσει σε μια πραγματικότητα που καταγράφεται πλέον με ανησυχητική σαφήνεια και στις ελληνικές επιστημονικές έρευνες. Σύμφωνα με τη μεγάλη έκθεση «Μεγαλώνοντας στην Ψηφιακή Εποχή: μια σύνθεση επιστημονικών δεδομένων και πολιτικών», η οποία εκπονήθηκε από την Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων (CAMHI – Child and Adolescent Mental Health Initiative) σε συνεργασία με το Child Mind Institute της Νέας Υόρκης (με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος) και συνθέτει τα πανελλαδικά στοιχεία του ΕΠΙΨΥ / HBSC για τη χώρα μας (ΣΚΑΪ — Ελλάδα: Το 48% των εφήβων κάνει προβληματική χρήση των social media, Η Καθημερινή — Βουλή: Νόμος του κράτους η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους κάτω των 15 ετών):
- Άλμα στην προβληματική χρήση στους 15–16 ετών (από 36,1% σε 48%): Στους Έλληνες εφήβους ηλικίας 15 και 16 ετών —δηλαδή ακριβώς στις ηλικίες της Α΄ και Β΄ Λυκείου— η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αυξήθηκε από 36,1% το 2015 σε 48% το 2024. Παράλληλα, η καθημερινή χρήση του διαδικτύου από μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σκαρφάλωσε από το 77% το 2019 στο 86% το 2025.
- Έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο (61%): Σχεδόν έξι στους δέκα μαθητές (61%) δηλώνουν ότι έχουν εκτεθεί σε επιβλαβές ή ακατάλληλο περιεχόμενο στο διαδίκτυο — στις περισσότερες περιπτώσεις εντελώς τυχαία, μέσω της αλγοριθμικής ροής των πλατφορμών. Μεγαλύτερη ευαλωτότητα εμφανίζουν οι μεγαλύτεροι έφηβοι, τα κορίτσια και οι νέοι που ήδη βιώνουν άγχος ή συναισθηματικές δυσκολίες.
- Τι λένε οι ίδιοι οι έφηβοι (ποιοτική έρευνα σε 5 ελληνικές πόλεις): Ιδιαίτερη παιδαγωγική αξία έχει το γεγονός ότι οι ερευνητές του CAMHI συζήτησαν απευθείας με 85 εφήβους ηλικίας 13 έως 17 ετών από πέντε ελληνικές πόλεις. Τα ίδια τα παιδιά αναγνώρισαν την ανάγκη προστασίας και καθοδήγησης —ιδίως για τις μικρότερες ηλικίες—, αλλά εξέφρασαν εύλογες επιφυλάξεις απέναντι σε μονοδιάστατους, οριζόντιους περιορισμούς που παρακάμπτονται εύκολα αν δεν συνοδεύονται από ουσία. Αυτό που ζητούν οι ίδιοι οι έφηβοι είναι συστηματική ψηφιακή παιδεία, ειλικρινή διάλογο με τους μεγάλους, υποστηρικτικές οικογενειακές σχέσεις και πραγματικές ευκαιρίες για άθληση, παρέα και δημιουργία εκτός οθόνης.
- Ο εποπτικός ρόλος του ΕΣΡ και της ΑΠΔΠΧ: Στο θεσμικό σκέλος εφαρμογής του νέου νόμου, κεντρικό ρόλο στην εποπτεία της συμμόρφωσης των παρόχων, στη εξέταση καταγγελιών και στην επιβολή των διοικητικών κυρώσεων —με ταυτόχρονη θωράκιση του απορρήτου των χρηστών— αναλαμβάνουν οι αρμόδιες ανεξάρτητες αρχές, και συγκεκριμένα το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), σε συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA).
Γιατί το θέμα ακουμπά άμεσα τη σχολική κοινότητα του Λυκείου μας
Στο Λύκειο βλέπουμε καθημερινά στην πράξη το αποτύπωμα των προηγούμενων ετών. Ένας μαθητής που φτάνει στα 15 του χρόνια στην Α΄ Λυκείου κουβαλά ήδη τις ψηφιακές συνήθειες που διαμόρφωσε από τις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και το Γυμνάσιο: το κινητό που μένει ανοιχτό μέχρι αργά τη νύχτα, το ατέρμονο «σκρολάρισμα» (endless scrolling) που κλέβει πολύτιμες ώρες ξεκούρασης και το άγχος της διαρκούς σύγκρισης.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τόσο στο κοινό ανακοινωθέν των Υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης όσο και στο διεθνές ρεπορτάζ της Deutsche Welle, η απώλεια ύπνου, η διάσπαση της προσοχής και η επιβάρυνση της ψυχικής υγείας των εφήβων αναφέρονται ως οι βασικοί λόγοι θέσπισης του μέτρου. Όπως αναλύσαμε αναλυτικά και στο άρθρο μας για την ψυχική υγεία των εφήβων, τον ύπνο και τα social media (με βάση τη συστηματική ανασκόπηση του Cambridge University Press), η καταναγκαστική χρήση και η νυχτερινή έκθεση στην οθόνη είναι οι παράγοντες που κουράζουν περισσότερο τον εφηβικό εγκέφαλο.
Γιατί καμία απαγόρευση δεν αρκεί χωρίς διάλογο και ψηφιακή παιδεία
Ως εκπαιδευτικοί και γονείς γνωρίζουμε μια απλή αλήθεια — την ίδια αλήθεια που ανέδειξαν και οι 85 έφηβοι στην έρευνα του CAMHI: κανένα νομικό όριο και κανένα τεχνολογικό φίλτρο δεν μπορεί από μόνο του να αντικαταστήσει την παιδεία και την εμπιστοσύνη. Τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν εξοικείωση με την τεχνολογία· αν αντιμετωπίσουν ένα μέτρο ως «τιμωρία» ή αυθαίρετο αποκλεισμό, η φυσική τους αντίδραση είναι να αναζητήσουν τρόπους παράκαμψης. Αντίθετα, όταν κατανοήσουν το «γιατί», γίνονται οι ίδιοι σύμμαχοι στην προστασία του εαυτού τους.
Τι μπορούμε λοιπόν να κρατήσουμε πρακτικά στις οικογένειες του σχολείου μας —είτε έχουμε παιδιά στο Λύκειο που έχουν ήδη κλείσει τα 15, είτε μικρότερα παιδιά στο Γυμνάσιο και το Δημοτικό;
- Μετατρέπουμε τον νέο κανόνα σε αφορμή για συζήτηση, όχι για αντιπαράθεση: Εξηγούμε στα παιδιά με ειλικρίνεια πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι προσοχής των μεγάλων πλατφορμών. Δεν «φταίει» ο έφηβος επειδή δυσκολεύεται να αφήσει το κινητό· οι εφαρμογές αυτές είναι σχεδιασμένες ώστε να κρατούν τον χρήστη συνδεδεμένο.
- Οι μεγαλύτεροι μαθητές του Λυκείου ως θετικό πρότυπο για τα μικρότερα αδέλφια: Ένας 16χρονος ή 17χρονος μαθητής έχει τεράστια επιρροή στον 12χρονο ή 14χρονο αδελφό του. Όταν ο μεγαλύτερος έφηβος μιλήσει ανοιχτά στο μικρότερο αδελφάκι του για το πώς τα social media μπορούν να γίνουν κουραστικά ή τοξικά, το μήνυμα ακούγεται πολύ πιο αυθεντικά απ’ ό,τι οποιαδήποτε γονική παρατήρηση.
- Συμφωνημένα οικογενειακά όρια που ισχύουν για όλους — και μετά τα 15: Το γεγονός ότι στα 15 επιτρέπεται νόμιμα η πρόσβαση δεν σημαίνει ότι παύει η ανάγκη για ισορροπία. Ένας απλός κανόνας —όπως το να μένουν όλα τα κινητά (παιδιών και γονέων!) εκτός υπνοδωματίου τη νύχτα και μακριά από το οικογενειακό τραπέζι— χτίζει υγιείς συνήθειες ζωής.
- Ενισχύουμε τις «ζωντανές» εμπειρίες εκτός οθόνης: Ο αθλητισμός, η μουσική, οι σχολικές ομάδες, η βόλτα με τους φίλους στη Μυτιλήνη και ο ελεύθερος, αδόμητος χρόνος είναι το καλύτερο αντίβαρο στον ψηφιακό εθισμό.
Μαζί με τους μαθητές μας, για μια συνειδητή ψηφιακή ενηλικίωση
Η τεχνολογία είναι αναπόσπαστο κομμάτι του κόσμου στον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά μας. Στο 5ο ΓΕΛ Μυτιλήνης δεν βλέπουμε τον ψηφιακό κόσμο με φόβο, αλλά με κριτική ματιά και παιδαγωγική ευθύνη. Είτε πρόκειται για ένα παιδί 14 ετών που περιμένει να μεγαλώσει λίγο ακόμα πριν ανοίξει το πρώτο του προφίλ, είτε για έναν έφηβο 16 ετών που μαθαίνει να διαχειρίζεται τον χρόνο και την εικόνα του στο διαδίκτυο, το πιο ισχυρό «δίχτυ ασφαλείας» παραμένει η ανθρώπινη σχέση, ο ανοιχτός διάλογος στο σπίτι και ένα σχολείο που ακούει, συζητά και εμπνέει.
Πηγές: Υπουργείο Υγείας & Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης — Υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (23/10/2026), Η Καθημερινή — Βουλή: Νόμος του κράτους η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους κάτω των 15 ετών (23/10/2026), ΣΚΑΪ — Έκθεση CAMHI: Το 48% των εφήβων στην Ελλάδα κάνει προβληματική χρήση των social media, Deutsche Welle — Greece passes social media ban for kids under 15 (23/10/2026).